HRUÊ AÊ DIÊ TAL XXX YAN HLĂM THŬN – THŬN A
Hră Dlăng 1 Xh 22,20-26
Tơdah diih ktư̆ juă mniê djiê ung anak êrĭt, sơnăn klei Kâo ngê̆ñ sơrăng đĭ hlơr bi kdơ̆ng hŏng diih.
Hdruôm Hră Kpă mơ̆ng Hră Klei Kbiă.
20 Aê Diê lač sơnei: “Mnuih čar êngao, ih amâo dưi ngă jhat wăt ktư̆ jua ôh, kyuadah diih pô jing leh čar êngao ti Egypt. 21 Mniê djiê ung anak êrĭt, diih amâo dưi ktư̆ juă ôh. 22 Tơdah ih ktư̆ juă leh anăn ñu iêô Kâo dŏng, ăt Kâo sơrăng hmư̆ mơh klei ñu iêô dŏng. 23 Klei ngê̆n Kâo sơrăng đĭ hlơr, Kâo sơrăng brei đao gưm koh mdjiê diih: sơnăn mô̆ diih sơrăng jing mniê djiê ung, leh anǎn anak diih sơrăng jing êrĭt êrin.
24 Tơdah ih brei kơ sa čô mnuih hlăm phung buôn sang Kpă, sa čô bun bin dôk hŏng ih čan prăk, sơnăn ih amâo dưi dlăng kơ ñu msě si pô đuôm nư, amâo dưi mgô̆ gơ̆ bi wit mnga ôh.
25 Tơdah ih djă ao kpal mnuih mkăn mjing dŏ mgơ̆ng nư, sơnăn ih dưi bi wĭt kơ gơ̆ êlâo kơ yang hruê lĕ. 26 Gơ̆ mâo knŏng dŏ anăn pioh msăm, pioh ngă ao guôn asei mlei; ya dŏ gơ̆ mă čiăng ngă abăn msăm pit mlam lĕ? Tơdah gơ̆ iêô Kâo dŏng, Kâo sơrăng hmư̆ gơ̆, kyuadah Kâo jing pô kmah pap.
Anǎn jing Klei Blŭ Aê Diê.
KLEI MMUÑ HĐĂP KPĂ Tv 17,2-3a.3bc-4,47 & 51ab (D. c.2)
Jih jang: Kâo khăp kơ lh, Ơ Aê Diê jing ai ktang kâo.
- Kâo khăp kơ ih, Aê Diê jing ai ktang kâo; Aê Diê jing čư̆ boh tâo, jing mnư̆ mnang, jing Pô mtlaih bi êngiê kâo.(Jih jang)
- Aê Diê kâo mpŭ m’ang, jing čư̆ boh tâo brei kâo kdap, jing khil dao, jing Pô Bi Mtlaih ktang myang, jing mnư̆ mnang mgang kriê. Kâo ur iêo Aê Diê jing Pô năng hŏng lu êdi klei mni m’uăn, leh anăn kâo mâo mtlaih bi êngiê mơ̆ng phung roh.(Jih jang)
- Aê Diê nanao, hlŏng lar! Mpŭ mni kơ Ih jing čư̆ boh tâo brei kâo dôk kdap. Mpŭ bi mni kơ Aê Diê jing Pô bi mtlaih kâo, Ih brei lu klei kdỡng dưi prŏng prĭn kơ Mtao pô Nu yơh mkŏ mjing leh.(Jih jang)
Hră Dlăng 2 1 Tx 1,5c-10
Diih hngah lui leh kơ rup yang, čiăng mpŭ ngă bruă kơ Aê Diê wăt dôk guôn Anak Ñu.
Hdruôm Hră Kpă mỡng Hră Pô Kpă Pôl Bĭng kna m’ĭt kơ phung mnuih đaŏ Thêsalôlik.
5c Ơ ayŏng adei, diih thâo, hlăk dôk hŏng diih, si klei hmei hdĭp leh čiăng mâo klei tŭ dưn kơ diih; bi diih, diih ngă leh msě si hmei wăt hluê klei hmô jăk Aê Diê, hlăk drông tŭ asăp Aê Diê ti krah lu klei dleh knap hŏng klei hơ̆k m’ak kyua mơ̆ng Êwa Kpă Myang; kyua anǎn diih jing leh klei hmô jăk kơ djăp mnuih đao ti krĭng Masedon wăt krĭng Akhai. 6 Djŏ sơnăn, mơ̆ng diih, asăp Aê Diê kčǎi leh, amâo djŏ knŏng ti Masedon wăt ti Akhai ôh, biǎdah djăp anôk arăng ăt hmư̆ thâo mơh klei đaŏ diih dưm leh hlăm Aê Diê, tơl kơ hmei amâo mâo klei lŏ dơ̆ng lač ôh. 7 Hlăk hưn lač kơ hmei, arăng lŏ yăl dliê si diih mâo drông jum leh hmei, leh anǎn si diih hngah lui leh rup yang čiăng lŏ wit kơ Aê Diê, čiăng mpŭ ngă bruă kơ Aê Diê Pô hdĭp hlông lar, jing Aê Diê sĭt, 10 leh anǎn dôk guôn Anak Nu trŭn hriê mơ̆ng adiê, jing Anak mâo Aê Diê lŏ bi hdĭp leh mơ̆ng anôk klei djiê, jing Khua Yêsu, Pô bi mtlaih drei tlaih mơ̆ng klei ngê̆ñ dôk truh.
Anǎn jing Klei Blŭ Aê Diê.
DRIÂO MMUÑ ÊLÂO KƠ KLEI MRÂO MRANG JĂK Ga 14, 23
Allêluia. Allêluia: Khua Myang lač: “Hlei khăp kơ Kâo, sơnăn sơrăng djă pioh Asăp Kâo. Ama Kâo sơrăng khăp kơ ñu anăn. Ama Kâo wăt Kâo sơrăng hriê dôk hlăm ñu anăn.” Allêluia.
KLEI MRÂO MRANG JĂK Mt 22,34-40
Bhiǎn ih khăp kơ Aê Diê, Aê Diê ih, leh anǎn khăp kơ phung riêng gah msě si kơ ih pô.
Klei Mrâo Mrang Jăk Khua Yêsu Krist tui si Pô Kpă Mathiơ.
34 Hlăk hmư̆ thâo kơ Khua Yêsu khuă leh băng êgei phung Sadusi, sơnăn phung Pharisi bi kbĭn hdăng. 35 Leh anăn sa čô khua păn klei bhiǎn hlăm phung diñu êmuh Khua Yêsu čiăng lông dlăng gơ̆ sơnei : 36 “Ơ Khua, hlăm hdruôm hră Klei Bhiǎn Mois ti klei bhiǎn yuôm hĭn ?” 37 Khua Yêsu wit lač: “Ih Bhiǎn khăp čiăng kơ Aê Diê, Aê Diê ih, jih ai tiê, jih mngăt wăt jih klei min ih. 38 Anǎn jing klei bhiǎn prŏng yuôm hĭn wăt klei bhiǎn tal sa. 39 Bi klei bhiǎn tal dua, ăt msě klei bhiǎn anăn mơh, jing: ih bhiǎn khăp kơ phung riêng gah msě si kơ ih pô. 40 Jih jang klei bhiǎn Mois wăt djăp Hdruôm Hră phung Pô ba asăp Aê Diê kbiǎ mơ̆ng dua mta klei bhiǎn anăn s’aĭ.”
Anǎn jing Klei Blŭ Aê Diê.
SUY NIỆM/ BI MĬN KWƯH
Trong cuộc sống, mỗi người chúng ta đều có những điều quan trọng cần phải ưu tiên. Có người đặt công việc lên hàng đầu, có người coi trọng tiền bạc, danh vọng, địa vị; có người lại dành phần lớn thời gian và sức lực để chăm lo cho gia đình. Nhưng đối với người Kitô hữu, đâu mới là điều quan trọng nhất? Đâu là điều làm nên cốt lõi của đời sống đức tin và là con đường dẫn chúng ta đến với Thiên Chúa?
Lời Chúa trong Chúa nhật XXX Thường niên hôm nay giúp chúng ta tìm được câu trả lời. Qua ba bài đọc, Hội Thánh mời gọi chúng ta trở về với điều căn bản nhất của đời sống Kitô hữu, đó là tình yêu. Bài đọc thứ nhất nhắc nhở chúng ta phải biết yêu thương, bảo vệ những người nghèo khổ và yếu thế. Bài đọc thứ hai cho thấy đức tin chân thật phải được thể hiện qua một đời sống được biến đổi bởi Tin Mừng. Và trong bài Tin Mừng, Đức Giêsu khẳng định hai điều răn quan trọng nhất: mến Chúa hết lòng và yêu người thân cận như chính mình.
Như thế, tình yêu không chỉ là một giới răn trong nhiều giới răn, nhưng chính là nền tảng và linh hồn của đời sống Kitô hữu.
Hlăm klei hdĭp, grăp čô drei ăt mâo s’aĭ đơ mta klei yuôm bhăn čiăng bi êlâo. Mâo mnuih pioh bruă knuă ti akŏ, mâo mnuih yap yuôm prăk kăk, kdrưh k’hưm, anôk bruă; mâo mnuih lŏ yua lu hĭn mmông yan leh anăn ai ktang čiăng kiă kriê kơ boh gŏ êsei. Bi kơ mnuih đao Krist, ti anôk jing klei yuôm bhăn hĭn? Ya jing klei mjing sar phŭn hlăm klei hdĭp klei đao, leh anăn jing êlan atăt ba drei truh kơ Aê Diê?
Asăp Aê Diê hlăm Hruê Aê Diê Tal 30 Hlăm Thŭn hruê anei đru drei duah buh klei wĭt lač. Găn hŏng tlâo pŏk hră dlăng, Êpul Kpă iêo jak drei lŏ wĭt hŏng klei phŭn yuôm hĭn mơ̆ng klei hdĭp mnuih đao Krist, anăn yơh jing klei khăp čiăng. Hră dlăng tal sa êñă mtă drei bi thâo khăp h’iêng, răng mgang phung ƀun knap leh anăn awăt ai. Hră dlăng tal dua bi êdah klei đao sĭt nik brei mâo bi êdah găn hŏng sa klei hdĭp mâo Klei Mrâo Mrang Jăk bi mlih. Leh anăn hlăm Hră Klei Mrâo Mrang Jăk, Khua Yêsu kñăm sĭt dua mta klei bhiăn yuôm bhăn hĭn: khăp kơ Aê Diê jih ai tiê leh anăn khăp kơ mnuih riêng gah msĕ si kơ asei pô.
Msĕ snăn, klei khăp amâo djŏ knŏng jing sa mta klei bhiăn hlăm lu klei bhiăn ôh, biădah anăn jing phŭn gơ̆ng leh anăn mngăt êwa kơ klei hdĭp mnuih đaŏ Krist.
Thứ nhất, mến Chúa hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn.
Trong bài Tin Mừng, khi một người thông luật đến hỏi Đức Giêsu: “Thưa Thầy, trong sách Luật Môsê, điều răn nào là điều răn trọng nhất?”, Người đã trả lời: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn ngươi.” Đây là điều răn quan trọng nhất và là điều răn thứ nhất.
Mến Chúa hết lòng có nghĩa là đặt Thiên Chúa vào vị trí trung tâm của cuộc đời mình. Thiên Chúa không chỉ là Đấng chúng ta tìm đến khi gặp khó khăn, đau khổ hay cần được giúp đỡ, nhưng Người phải là Đấng đồng hành với chúng ta trong mọi hoàn cảnh của cuộc sống. Yêu mến Chúa là biết tin tưởng vào Người khi vui cũng như lúc buồn, khi thành công cũng như khi thất bại, khi mọi sự thuận lợi cũng như khi phải đối diện với những thử thách.
Tal sa, khăp kơ Aê Diê jih ai tiê, jih mngăt êwa leh anăn jih klei mĭn.
Hlăm Hră Klei Mrâo Mrang Jăk, hlăk sa čô khua păn klei bhiăn hriê êmuh Khua Yêsu: “Ơ Nai, hlăm Hdruôm Hră Klei Bhiăn Mois, ya klei bhiăn jing klei bhiăn prŏng hĭn?”, Ñu wĭt lač: “Ih bhiăn khăp čiăng kơ Aê Diê, Aê Diê ih, jih ai tiê, jih mngăt êwa leh anăn jih klei mĭn ih.” Anei jing klei bhiăn yuôm bhăn hĭn leh anăn jing klei bhiăn tal sa.
Khăp kơ Aê Diê jih ai tiê čiăng lač jing mdưm Aê Diê ti anôk krah phŭn hlăm klei hdĭp pô. Aê Diê amâo djŏ knŏng jing Pô drei tui duah hlăk tuôm klei dleh dlan, knap mñai amâo dah čiăng klei đru ôh, biădah Ñu bhiăn jing Pô êbat mbĭt hŏng drei hlăm djăp gru hdĭp mda. Khăp kơ Aê Diê jing thâo đaŏ knang hlăm Ñu hlăk hơ̆k m’ak ăt msĕ mơh hlăk ênguôt rŭng, hlăk tŭ jing ăt msĕ mơh hlăk dlưh lĕ, hlăk djăp mta găl jăk ăt msĕ mơh hlăk tlă anăp hŏng klei bi lông dlăng.
Tuy nhiên, chúng ta cần tự hỏi: Tôi có thực sự yêu mến Chúa bằng cả cuộc đời mình không? Hay tình yêu ấy đôi khi chỉ dừng lại ở lời kinh, những việc đạo đức và những nghi thức bên ngoài? Tôi có sẵn sàng thực hành Lời Chúa khi điều đó đòi hỏi mình phải hy sinh quyền lợi cá nhân, từ bỏ ích kỷ hay thay đổi những thói quen chưa tốt không?
Bởi lẽ, yêu mến Chúa không chỉ là nói rằng mình yêu Chúa, nhưng còn là để cho tình yêu của Người biến đổi suy nghĩ, lời nói và hành động của chúng ta. Một người thật sự yêu mến Chúa sẽ biết sống trung thực, công bằng, khiêm nhường và bác ái. Người ấy không chỉ tìm kiếm ý muốn của riêng mình, nhưng còn biết tìm kiếm và thực thi thánh ý Thiên Chúa.
Trong bài đọc thứ hai, thánh Phaolô đã ca ngợi cộng đoàn Thêxalônica vì họ đón nhận Tin Mừng và trở nên gương sáng cho nhiều người khác. Họ không chỉ nghe lời rao giảng, nhưng còn để Tin Mừng biến đổi đời sống, từ bỏ những gì không thuộc về Thiên Chúa và hướng lòng về Người.
Đó cũng là lời mời gọi dành cho mỗi người chúng ta hôm nay. Đức tin không chỉ là điều chúng ta tuyên xưng bằng môi miệng, nhưng phải trở thành sức sống hướng dẫn mọi chọn lựa của mình. Nếu chúng ta nói yêu mến Chúa, nhưng lại cố tình sống gian dối, ích kỷ, kiêu ngạo và thờ ơ trước nỗi đau của người khác, thì tình yêu ấy vẫn chưa được thể hiện cách trọn vẹn.
Siăm dah, drei čiăng čŏng êmuh pô: Kâo mâo sĭt khăp kơ Aê Diê hŏng kluôm klei hdĭp kâo mơ̆? Amâo dah klei khăp anăn tăp năng knŏng mjưh ti asăp kwưh, đơ bruă jăk kpă leh anăn đơ hdră ngă ti êngao đuč? Kâo mâo hmiệt mkăp ngă bi sĭt Asăp Aê Diê hlăk klei anăn čoh čuăn kơ pô brei săn myơr boh tŭ dưn kah kŏ, lui hĕ klei kpăt klih amâo dah bi mlih đơ klei juăt jhat amâo djŏ jăk mơ̆?
Kyuadah, khăp kơ Aê Diê amâo djŏ knŏng lač pô khăp kơ Aê Diê ôh, biădah adôk brei kơ klei khăp Ñu bi mlih klei mĭn, asăp blŭ leh anăn bruă ngă drei. Sa čô mnuih sĭt khăp kơ Aê Diê srăng thâo hdĭp sĭt klă, mtăp mđơr, luă gŭ leh anăn kmah khăp. Mnuih anăn amâo djŏ knŏng tui duah klei pô čiăng ôh, biădah ăt thâo duah leh anăn ngă bi sĭt Klei Čiăng Kpă Aê Diê mơh.
Hlăm Hră dlăng tal dua, Pô Kpă Pôl mni m’uăn êpul hgŭm Thêxalônikê kyua diñu drông tŭ Klei Mrâo Mrang Jăk leh anăn mbliư̆ jing klei hmô jăk kơ lu mnuih mkăn. Diñu amâo djŏ knŏng hmư̆ asăp hưn mblang ôh, biădah adôk lui kơ Klei Mrâo Mrang Jăk bi mlih klei hdĭp, lui hĕ djăp ya mnơ̆ng amâo tăng kơ Aê Diê leh anăn bi anăp ai tiê kơ Ñu.
Anăn ăt jing asăp iêo jak pioh kơ grăp čô drei hruê anei mơh. Klei đao amâo djŏ knŏng jing klei drei hưn mdah hŏng kbông mbah ôh, biădah brei mbliư̆ jing ai hdĭp atăt ktrâo djăp klei ruah pô. Tơdah drei lač khăp kơ Aê Diê, biădah lŏ čŏng thơ̆ng hdĭp mdê̆č luar, kpăt klih, ngă ang leh anăn ngai mang ti anăp klei ruă knap mỡng mnuih mkăn, snăn klei khăp anăn ăt ka mâo bi êdah ênŭm kluôm ôh.
Thứ hai, yêu người thân cận như chính mình.
Sau khi nhắc đến điều răn mến Chúa, Đức Giêsu tiếp tục khẳng định: “Còn điều răn thứ hai, cũng giống điều răn ấy, là: Ngươi phải yêu người thân cận như chính mình.” Người còn nói rằng toàn bộ Lề Luật và các ngôn sứ đều tùy thuộc vào hai điều răn ấy.
Điều đáng chú ý là Đức Giêsu đặt tình yêu dành cho tha nhân bên cạnh tình yêu dành cho Thiên Chúa. Điều đó cho thấy chúng ta không thể tách rời hai tình yêu này. Chúng ta không thể nói mình yêu mến Thiên Chúa vô hình mà lại thờ ơ, lạnh nhạt hoặc làm tổn thương những con người đang sống bên cạnh mình.
Bài đọc thứ nhất trích sách Xuất Hành cho chúng ta thấy Thiên Chúa đặc biệt quan tâm đến những người nghèo khổ và yếu thế. Người truyền dạy dân Israel không được áp bức ngoại kiều, không được làm khổ cô nhi, quả phụ và không được lợi dụng người nghèo. Thiên Chúa lắng nghe tiếng kêu cầu của những người đau khổ và đòi hỏi dân Người phải sống công bằng, nhân hậu với họ.
Tal dua, khăp kơ mnuih riêng gah msĕ si kơ asei pô.
Êdei kơ êñă kơ klei bhiăn khăp kơ Aê Diê, Khua Yêsu lŏ mđrông dơ̆ng kñăm sĭt: “Bi klei bhiăn tal dua, ăt msĕ hŏng klei bhiăn anăn mơh, jing: Ih bhiăn khăp kơ mnuih riêng gah msĕ si kơ asei pô.” Ñu adôk lač sơnei kluôm Hdruôm Hră Klei Bhiăn leh anăn phung Pô Ba Asăp Aê Diê ăt knang kơ dua mta klei bhiăn anăn săi.
Mta klei năng mđing jing Khua Yêsu mdưm klei khăp kơ arăng ti djiêo klei khăp kơ Aê Diê. Klei anăn bi êdah drei amâo dưi bi ktlah ôh dua mta klei khăp anei. Drei amâo dưi lač drei khăp kơ Aê Diê amâo dưi ƀuh biădah lŏ ngă ngơi mang, ê’ăt hriêt amâo dah ngă bi êka kơ phung mnuih hlăk dôk hdĭp ti djiêo drei.
Hră dlăng tal sa mă kbiă mơ̆ng Hdruôm Hră Klei Kbiă brei drei ƀuh Aê Diê uêñ mĭn hjăn mdê kơ phung ƀun knap leh anăn awăt ai. Ñu mtrŭn mtô kơ buôn sang Israel amâo dưi ktư̆ juă tuê êgar, amâo dưi ngă bi knap kơ anak êrĭt, mniê djiê ung leh anăn amâo dưi mjhua mnuih ƀun ƀin ôh. Aê Diê mđing hmư̆ asăp ur akâo mơ̆ng phung knap mñai leh anăn čoh čuăn buôn sang Ñu brei hdĭp mtăp mđơr, kmah khăp hŏng diñu.
Qua đó, chúng ta nhận ra rằng tình yêu đối với tha nhân không chỉ là một cảm xúc, nhưng còn phải được thể hiện bằng những hành động cụ thể. Yêu người là biết tôn trọng phẩm giá của họ, biết cảm thông trước những khó khăn họ đang trải qua và biết sẵn sàng chia sẻ khi họ cần được giúp đỡ.
Ngày nay, người nghèo không chỉ là những người thiếu cơm ăn áo mặc, nhưng còn có thể là những người thiếu tình thương, thiếu sự quan tâm, thiếu một lời động viên hoặc không có ai để lắng nghe những tâm sự của mình. Có những người đang sống giữa một cộng đoàn đông đúc nhưng vẫn cảm thấy cô đơn. Có những người mang trong lòng những tổn thương sâu sắc nhưng không biết chia sẻ cùng ai. Cũng có những người đang cần được nâng đỡ, nhưng lại bị bỏ quên vì sự vô tâm của những người xung quanh.
Đôi khi, chúng ta có thể làm những việc lớn lao, nhưng lại quên những điều rất nhỏ bé trong đời sống hằng ngày. Chúng ta có thể đọc kinh thật sốt sắng, nhưng lại khó nói một lời xin lỗi khi làm tổn thương người khác. Chúng ta có thể nói nhiều về lòng bác ái, nhưng lại không sẵn lòng dành thời gian để lắng nghe một người đang gặp khó khăn. Chúng ta có thể dễ dàng giúp đỡ những người mình yêu quý, nhưng lại khó mở lòng với những người từng làm mình thất vọng.
Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta nhìn lại cách sống của mình. Yêu người thân cận không chỉ là yêu những người thân trong gia đình, những người bạn thân thiết hay những người đối xử tốt với mình. Yêu người còn là biết mở rộng trái tim để đón nhận những người khác biệt, biết cảm thông với những người yếu đuối và biết tìm kiếm điều tốt đẹp cho cả những người mà chúng ta chưa thực sự yêu mến.
Găn hŏng anăn, drei thâo săng sơnei klei khăp kơ arăng amâo djŏ knŏng jing sa mta klei bluh ai ôh, biădah adôk brei mâo bi êdah găn hŏng dŭm bruă ngă sĭt klă. Khăp kơ mnuih jing thâo mpŭ myuôm knhuah yuôm diñu, thâo bi săng ti anăp dŭm klei dleh dlan diñu hlăk găn gao leh anăn thâo hmiệt mkăp triêk mbha hlăk diñu čiăng klei đru.
Ară anei, mnuih ƀun knap amâo djŏ knŏng jing phung kƀah êsei huă čhum ao hô ôh, biădah ăt dưi jing phung kƀah klei khăp, kƀah klei uêñ mĭn, kƀah sa boh asăp mđĭ ai amâo dah amâo mâo pô hlei pioh mđing hmư̆ klei hlăm ai tiê pô. Mâo phung mnuih hlăk dôk ti krah sa êpul hgŭm êngŭm biădah ăt buh hmrot hjăn mơh. Mâo phung mnuih gui hlăm ai tiê dŭm gru êka êlam dhŭt biădah amâo thâo triêk mbha hŏng hlei pô. Ăt mâo phung mnuih hlăk čiăng mâo klei đru krơ̆ng, biădah lŏ mâo arăng lui wơr kyua klei amâo uêñ mĭn mơ̆ng phung riêng gah.
Tăp năng, drei dưi ngă dŭm bruă prŏng prĭn, biădah lŏ wơr bĭt dŭm mta klei điêt dhiêt hlăm klei hdĭp grăp hruê. Drei dưi răk klei kwưh hur har êdi, biădah lŏ dleh lač sa boh asăp akâo pap mñai hlăk ngă bi êka mnuih mkăn. Drei dưi blŭ lu kơ ai tiê kmah khăp, biădah amâo hmiệt mkăp pioh mmông yan čiăng mđing hmư̆ sa čô mnuih hlăk tuôm klei dleh dlan. Drei dưi êlưih pưih đru phung drei khăp yuôm, biădah lŏ dleh pŏk ai tiê hŏng phung tuôm ngă kơ drei luič klei čang hmang.
Asăp Aê Diê hruê anei iêo jak pioh kơ grăp čô drei hruê anei mơh. Klei đao amâo djŏ knŏng jing klei drei hưn mdah hŏng kbông mbah ôh, biădah brei mbliư̆ jing ai hdĭp atăt ktrâo djăp klei ruah pô. Tơdah drei lač khăp kơ Aê Diê, biădah lŏ čŏng thơ̆ng hdĭp mdê̆č luar, kpăt klih, ngă ang leh anăn ngai mang ti anăp klei ruă knap mỡng mnuih mkăn, snăn klei khăp anăn ăt ka mâo bi êdah ênŭm kluôm ôh.
Yêu thương không có nghĩa là lúc nào cũng đồng ý với người khác, nhưng là biết tôn trọng họ, đối xử với họ bằng sự chân thành và tìm cách xây dựng thay vì làm tổn thương. Một lời nói nhẹ nhàng có thể xoa dịu một tâm hồn đang đau khổ. Một cử chỉ tha thứ có thể hàn gắn một mối tương quan đổ vỡ. Một hành động chia sẻ có thể đem lại niềm hy vọng cho người đang gặp khó khăn.
Chính trong những điều bình thường ấy, tình yêu Thiên Chúa được thể hiện cách sống động giữa cuộc đời.
Khăp čiăng amâo djŏ kyua lač grăp mmông ăt ư ai hŏng mnuih mkăn nanao ôh, biădah jing thâo mpŭ myuôm diñu, dôk dơ̆ng hŏng diñu hŏng ai tiê sĭt suôr leh anăn duah êlan rŭ mdơ̆ng ênô kơ ngă bi êka. Sa pruê̆ blŭ êđăp drưm dưi bi êđăp sa ai mngăt hlăk ruă knap. Sa knhuah pap brei dưi msir mtuôp sa klei bi mguôp mčah rai. Sa bruă ngă triêk mbha dưi ba hriê klei čang hmang kơ mnuih hlăk tuôm klei dleh dlan.
Sĭt nik hlăm đơ mta klei aguah tlam anăn, klei khăp Aê Diê mâo bi êdah mdih hdĭp ti krah klei hdĭp mda.
Thứ ba, mến Chúa và yêu người là hai điều răn không thể tách rời.
Tại sao Đức Giêsu lại đặt hai điều răn mến Chúa và yêu người bên cạnh nhau, đồng thời khẳng định rằng toàn bộ Lề Luật và các ngôn sứ đều tùy thuộc vào hai điều răn ấy?
Bởi vì tình yêu dành cho Thiên Chúa phải được thể hiện qua cách chúng ta yêu thương con người. Khi yêu mến Thiên Chúa, chúng ta học cách nhìn tha nhân bằng ánh mắt của Người, biết tôn trọng phẩm giá của mỗi người và nhận ra rằng mọi người đều được Thiên Chúa yêu thương.
Nếu chúng ta chỉ chú trọng đến việc giữ những hình thức đạo đức bên ngoài mà thiếu tình yêu đối với tha nhân, thì đời sống đức tin của chúng ta vẫn còn thiếu sót. Ngược lại, nếu chúng ta biết yêu thương, phục vụ và nâng đỡ người khác bằng một trái tim chân thành, chúng ta đang làm cho tình yêu Thiên Chúa trở nên hữu hình giữa thế giới.
Tal tlâo, khăp kơ Aê Diê leh anăn khăp kơ mnuih jing dua mta klei bhiăn amâo dưi bi ktlah ôh.
Ya ngă Khua Yêsu mdưm dua mta klei bhiăn khăp kơ Aê Diê leh anăn khăp kơ mnuih ti djiêo hdăng, mđrăm hŏng anăn kñăm sĭt kluôm Hdruôm Hră Klei Bhiăn leh anăn phung Pô Ba Asăp Aê Diê ăt knang kơ dua mta klei bhiăn anăn săi?
Kyuadah klei khăp kơ Aê Diê brei mâo bi êdah găn hŏng êlan drei khăp kơ djuê mnuih. Hlăk khăp kơ Aê Diê, drei hriăm êlan dlăng kơ arăng hŏng ală mta Ñu, thâo mpŭ myuôm knhuah yuôm kơ grăp čô leh anăn thâo săng sơnei grăp mnuih ăt mâo Aê Diê khăp pap mơh.
Tơdah drei knŏng knăm kơ bruă pioh đơ kdruêh jăk kpă ti êngao biădah kƀah klei khăp kơ arăng, snăn klei hdĭp klei đao drei ăt adôk kƀah kblăt mơh. Mklăk hŏng anăn, tơdah drei thâo khăp čiăng, ngă bruă čuăn leh anăn đru krơ̆ng mnuih mkăn hŏng sa tiê boh sĭt suôr, drei hlăk ngă kơ klei khăp Aê Diê mbliư̆ jing êdah ƀuh ti krah lăn ala.
Tuy nhiên, sống hai điều răn này không phải lúc nào cũng dễ dàng. Có những lúc chúng ta bị hiểu lầm, bị xúc phạm hoặc bị đối xử bất công. Có những mối tương quan khiến chúng ta đau lòng, có những người mà chúng ta cảm thấy khó tha/thứ. Trong những hoàn cảnh ấy, chúng ta dễ khép kín lòng mình, muốn đáp trả bằng sự giận dữ hoặc chọn cách xa cách nhau.
Nhưng Đức Giêsu mời gọi chúng ta đi xa hơn những phản ứng tự nhiên ấy. Người mời gọi chúng ta học cách yêu thương như Người đã yêu thương. Đó là tình yêu biết hy sinh, biết tha thứ, biết kiên nhẫn và biết tìm kiếm điều tốt đẹp cho người khác. Tình yêu ấy không loại trừ sự thật và công bằng, nhưng luôn được thực hiện bằng lòng nhân hậu, sự tôn trọng và tinh thần xây dựng.
Chúng ta hãy nhìn lên Đức Giêsu trên thập giá. Người đã yêu thương nhân loại đến cùng, ngay cả khi bị phản bội, bị khinh miệt và bị đóng đinh. Tình yêu của Người không chỉ được thể hiện bằng lời nói, nhưng bằng chính cuộc đời hiến dâng vì nhân loại. Nhờ tình yêu ấy, chúng ta được mời gọi bước ra khỏi sự ích kỷ, biết mở lòng với tha nhân và trở nên những chứng nhân của lòng thương xót Chúa.
Như vậy, mến Chúa hết lòng và yêu người như chính mình không phải là hai con đường riêng biệt, nhưng là hai mặt gắn bó của cùng một đời sống Kitô hữu. Càng yêu mến Chúa, chúng ta càng được mời gọi yêu thương con người. Và khi chân thành yêu thương tha nhân, chúng ta cũng đang đáp lại tình yêu mà Thiên Chúa đã dành cho mình.
Siăm dah, hdĭp hluê dua mta klei bhiăn anei amâo djŏ grăp mmông ăt êlưih pưih nanao ôh. Mâo dŭm mmông drei tŭ klei čhuai săng, tŭ klei ngă bi čhŏ amâo dah tŭ klei dôk dơ̆ng amâo bi mtăp mđơr. Mâo dŭm klei mjĕ mjuk ngă kơ drei ruă ai tiê, mâo dŭm mnuih drei ƀuh dleh pap brei. Hlăm đơ gru hdĭp anăn, drei ênưih kđăl khĭp ai tiê pô, čiăng wĭt mblah hŏng klei ngê̆ñ bễñ amâo dah ruah êlan bi kbưi hdăng.
Biădah Khua Yêsu iêo jak drei êbat nao kbưi hĭn kơ đơ klei kdơ̆ng wĭt čŏng mâo anăn. Ñu iêo jak drei hriăm êlan khăp čiăng msĕ si Ñu leh khăp. Anăn yơh jing klei khăp thâo săn myơr, thâo pap brei, thâo hñăn ai leh anăn thâo duah klei jăk siam kơ mnuih mkăn. Klei khăp anăn amâo lui hĕ klei sĭt nik leh anăn klei mtăp mđơr ôh, biădah nanao mâo ngă bi sĭt hŏng ai tiê kmah khăp, klei mpŭ myuôm leh anăn ai tiê rŭ mdơ̆ng.
Drei angưi dlăng bě kơ Khua Yêsu ti dlông Kyâo Bi Kal. Ñu khăp leh kơ djuê mnuih truh kơ tuč, khă hlăk tŭ klei arăng lhiăr, tŭ klei mưč mač leh anăn tŭ arăng pơ̆ng ti kyâo bi kal. Klei khăp Ñu amâo djŏ knŏng bi êdah hŏng asăp blŭ ôh, biădah hŏng chính klei hdĭp săn myơr kyua djuê mnuih. Kyua mỡng klei khăp anăn, drei mâo iêo jak kbiă mỡng klei kpăt klih, thâo pŏk ai tiê hŏng arăng leh anăn mbliư̆ jing phung pô êlan kơ ai kmah pap Aê Diê.
Snăn yơh, khăp kơ Aê Diê jih ai tiê leh anăn khăp kơ mnuih riêng gah msĕ si kơ asei pô amâo djŏ jing dua bě êlan ktlah mdê ôh, biădah jing dua bỗ gắn lir hlăm sa klei hdĭp mnuih đao Krist. Ƀrư̆ khăp čiăng kơ Aê Diê, drei ƀrư̆ mâo iêo jak khăp kơ djuê mnuih. Leh anăn hlăk sĭt suôr khăp kơ arăng, drei ăt hlăk bi wĭt mơh kơ klei khăp mâo Aê Diê pioh leh kơ drei.
Thứ tư, sống giới răn yêu thương bằng những việc làm cụ thể.
Lời Chúa hôm nay sẽ không sinh hoa trái nếu chỉ dừng lại ở những suy tư hay cảm xúc trong Thánh lễ. Điều quan trọng là chúng ta có can đảm đem Lời Chúa vào đời sống hằng ngày hay không.
Trong gia đình, yêu thương có thể bắt đầu bằng việc dành thời gian cho nhau, biết lắng nghe, chia sẻ công việc, kiên nhẫn trước những thiếu sót và sẵn sàng tha thứ khi có những bất đồng. Đôi khi, điều người thân cần không phải là những món quà lớn lao, nhưng chỉ là một lời hỏi thăm, một sự quan tâm chân thành hoặc một thái độ biết tôn trọng.
Trong cộng đoàn, yêu thương được thể hiện qua sự hiệp nhất, tinh thần cộng tác và thái độ chân thành đối với nhau. Chúng ta được mời gọi tránh nói xấu, ganh tị, chia rẽ và tranh giành hơn thua. Thay vì chỉ nhìn thấy những khuyết điểm của người khác, chúng ta hãy học cách nhận ra những điều tốt đẹp nơi họ, biết nâng đỡ người yếu đuối và góp ý cho nhau bằng lòng bác ái.
Đối với những người nghèo khổ, bệnh tật và gặp hoàn cảnh khó khăn, chúng ta hãy biết chia sẻ những gì mình có, dù chỉ là một sự giúp đỡ nhỏ bé. Đôi khi, một hành động đơn sơ được thực hiện bằng tình yêu chân thành còn có giá trị hơn những lời nói hoa mỹ nhưng thiếu sự quan tâm thực sự.
Tal pă, hdĭp hluê klei bhiăn khăp čiăng hŏng dŭm bruă mă sĭt klă.
Asăp Aê Diê hruê anei amâo sơrăng bi mâo boh mnga ôh tơdah knŏng mjưh ti đơ klei bi mĭn amâo dah klei bluh ai hlăm Klei Ngă Yang Kpă. Klei yuôm bhăn jing drei mâo kmlăn ai tiê ba Asăp Aê Diê mŭt hlăm klei hdĭp grăp hruê amâo dah hơaĭ.
Hlăm găp djuê, klei khăp čiăng dưi mphŭn dơ̆ng hŏng bruă pioh mmông yan kơ hdăng, thâo mđing hmư̆, triêk mbha bruă mă, hñăn ai ti anăp đơ klei kƀah kblăt leh anăn hmiệt mkăp pap brei hlăk mâo klei amâo bi nao ai. Tăp năng, mta mnơ̆ng găp djuê čiăng amâo djŏ đơ mnơ̆ng myơr prŏng prĭn ôh, biădah knŏng sa pruê̆ blŭ êmuh kña, sa klei uêñ mĭn sĭt suôr amâo dah sa knhuah thâo mpŭ myuôm.
Hlăm êpul hgŭm, klei khăp čiăng mâo bi êdah găn hŏng klei mguôp jing sa, ai tiê mguôp bruă leh anăn knhuah sĭt suôr hŏng hdăng. Drei mâo iêo jak brei ñĕ kơ blŭ jhat, keh nač, kah ana mbha djuê leh anăn bi mmiă hĭn dlưh. Ênô kơ knŏng ƀuh đơ klei kƀah kblăt mơ̆ng mnuih mkăn, drei bi hriăm êlan ƀuh đơ mta klei jăk siam ti diñu, thâo đru krơ̆ng mnuih awăt êdu leh anăn mguôp klei mĭn kơ hdăng hŏng ai tiê kmah khăp.
Bi kơ phung ƀun knap, ruă duam leh anăn tuôm gru hdĭp dleh dlan, drei bi thâo triêk mbha ya dŏ drei mâo, khă knŏng sa klei đru điêt dhiêt. Tăp năng, sa bruă ngă êđal blă ngă hŏng klei khăp sĭt suôr adôk mâo ênoh hĭn kơ đơ asăp blŭ siam kbăt biădah kƀah klei uêñ mĭn sĭt nik.
Trong đời sống thiêng liêng, chúng ta hãy siêng năng cầu nguyện, lắng nghe và suy niệm Lời Chúa, để tình yêu Thiên Chúa hướng dẫn mọi chọn lựa của mình. Bởi lẽ, chúng ta không thể trao ban tình yêu nếu không biết đón nhận tình yêu từ Thiên Chúa. Càng gắn bó với Chúa, chúng ta càng có thêm sức mạnh để vượt qua sự ích kỷ, thắng vượt những nóng giận và biết yêu thương cả khi phải hy sinh.
Vì thế, mỗi người hãy tự hỏi: Hôm nay, tôi đã làm gì để thể hiện tình yêu đối với Thiên Chúa? Tôi đã làm gì để đem lại niềm vui cho những người sống bên cạnh mình? Có ai đang cần tôi tha thứ, cảm thông hoặc nâng đỡ không? Có mối tương quan nào tôi cần hàn gắn để xây dựng sự hiệp nhất và bình an không?
Chúng ta không thể thay đổi tất cả mọi hoàn cảnh khó khăn trên thế giới, nhưng chúng ta có thể bắt đầu từ chính mình, từ gia đình mình và từ cộng đoàn mình đang sống. Một gia đình biết yêu thương, một cộng đoàn biết tha thứ, một người biết sống bác ái sẽ trở thành dấu chỉ sống động của tình yêu Thiên Chúa giữa cuộc đời.
Hlăm klei hdĭp yuôm myang, drei bi kriăng kwưh wah lač, mđing hmư̆ leh anăn kwưh bi mĭn Asăp Aê Diê, čiăng kơ klei khăp Aê Diê atăt ktrâo djăp klei ruah pô. Kyuadah, drei amâo dưi brei kơ arăng klei khăp tơdah amâo thâo drông tŭ klei khăp mơ̆ng Aê Diê ôh. Ƀrư̆ suôr tliêr hŏng Khua Myang, drei ƀrư̆ mâo thiăm ai ktang čiăng găn êgao klei kpăt klih, kdơ̆ng dưi đơ klei ngê̆ñ bễñ leh anăn thâo khăp wăt hlăk brei săn myơr.
Kyua snăn, grăp čô bi čŏng êmuh pô: Hruê anei, ya klei kâo ngă leh čiăng bi êdah klei khăp kơ Aê Diê? Ya klei kâo ngă leh čiăng ba hriê klei hơ̆k m’ak kơ phung dôk hdĭp ti djiêo kâo? Mâo mơ̆ pô hlei hlăk čiăng kâo pap brei, bi săng amâo dah đru krơ̆ng? Mâo mơ̆ klei mjĕ mjuk hlei kâo čiăng msir mkra čiăng rŭ mdơ̆ng klei mguôp jing sa leh anăn klei êđăp ênang?
Drei amâo dưi bi mlih jih jang đơ gru hdĭp dleh dlan hlăm lăn ala ôh, biădah drei dưi mphŭn dơ̆ng mơ̆ng chính asei pô, mơ̆ng găp djuê pô leh anăn mơ̆ng êpul hgŭm pô hlăk dôk hdĭp. Sa boh găp djuê thâo khăp čiăng, sa êpul hgŭm thâo pap brei, sa čô mnuih thâo hdĭp kmah khăp srăng mbliư̆ jing gru bi knăl mdih hdĭp mơ̆ng klei khăp Aê Diê ti krah klei hdĭp mda.
Kính thưa cộng đoàn phụng vụ!
Lời Chúa trong Chúa nhật XXX Thường niên hôm nay nhắc nhở chúng ta rằng điều quan trọng nhất của đời sống Kitô hữu chính là tình yêu. Bài đọc thứ nhất mời gọi chúng ta quan tâm đến những người nghèo khổ và yếu thế. Bài đọc thứ hai cho thấy đức tin chân thật phải sinh hoa trái trong đời sống. Và bài Tin Mừng khẳng định rằng mến Chúa hết lòng và yêu người thân cận như chính mình là hai điều răn làm nền tảng cho toàn bộ đời sống đức tin.
Ước gì chúng ta không chỉ trở thành những người biết nghe Lời Chúa, nhưng còn là những người biết đem Lời Chúa ra thực hành. Ước gì mỗi Thánh lễ chúng ta tham dự giúp tâm hồn mình thêm gắn bó với Thiên Chúa và trái tim mình thêm rộng mở với tha nhân. Ước gì qua cách chúng ta sống, làm việc, nói năng và đối xử với nhau, mọi người có thể nhận ra tình yêu của Đức Kitô đang hiện diện giữa cuộc đời.
Xin Chúa giúp chúng ta biết yêu mến Người bằng cả trái tim, hết linh hồn và hết trí khôn; đồng thời biết yêu thương tha nhân bằng những việc làm cụ thể, nhất là những người nghèo khổ, đau yếu, cô đơn và bị bỏ quên. Xin cho tình yêu trở thành động lực hướng dẫn mọi suy nghĩ, lời nói và hành động của chúng ta, để cuộc đời mỗi người trở thành lời chứng sống động cho Tin Mừng. Amen.
Ơ êpul đaŏ khăp êdimi!
Asăp Aê Diê hlăm Hruê Aê Diê Tal 30 Hlăm Thŭn hruê anei êñă mtă kơ drei sơnei klei yuôm bhăn hĭn mơ̆ng klei hdĭp mnuih đao Krist chính jing klei khăp čiăng. Hră dlăng tal sa iêo jak drei uêñ mĭn kơ phung ƀun knap leh anăn awăt ai. Hră dlăng tal dua bi êdah klei đao sĭt nik brei bi mâo boh mnga hlăm klei hdĭp. Leh anăn Hră Klei Mrâo Mrang Jăk kñăm sĭt sơnei khăp kơ Aê Diê jih ai tiê leh anăn khăp kơ mnuih riêng gah msĕ si kơ asei pô jing dua mta klei bhiăn ngă phŭn gơ̆ng kơ kluôm klei hdĭp klei đao.
Hmăng čiăng kơ drei amâo djŏ knŏng mbliư̆ jing phung thâo hmư̆ Asăp Aê Diê ôh, biădah adôk jing phung thâo ba Asăp Aê Diê kbiă ngă bi sĭt. Hmăng čiăng grăp Klei Ngă Yang Kpă drei bi mguôp đru kơ ai mngăt drei thiăm suôr tliêr hŏng Aê Diê leh anăn tiê boh drei thiăm pŏk ƀai kơ arăng. Hmăng čiăng găn hŏng êlan drei hdĭp, mă bruă, blŭ tlao leh anăn dôk dơ̆ng hŏng hdăng, djăp mnuih dưi thâo kral klei khăp Khua Krist hlăk dôk êdah ti krah klei hdĭp mda.
Akâo Aê Diê đru drei thâo khăp kơ Ñu hŏng kluôm tiê boh, jih mngăt êwa leh anăn jih klei mĭn; mđrăm hŏng anăn thâo khăp kơ arăng găn hŏng đơ bruă mă sĭt klă, boh nik jing phung ƀun knap, ruă duam, hmrot hjăn leh anăn mâo arăng lui wơr. Akâo brei kơ klei khăp mbliư̆ jing ai ktang atăt ktrâo djăp klei mĭn, asăp blŭ leh anăn bruă ngă drei, čiăng kơ klei hdĭp grăp čô mbliư̆ jing asăp pô êlan mdih hdĭp kơ Klei Mrâo Mrang Jăk. Amen.